Prof. dr. Annemiek van Spriel en onderzoeker Luna Meeuwisse aan het woord
Over hun onderzoek naar betere immunotherapie voor kinderen met lymfeklierkanker
Een behandeling die minder schadelijk is en tegelijkertijd meer levens redt: dat is het doel van Prof. dr. Annemiek van Spriel en onderzoeker Luna Meeuwisse. Zij werken sinds kort samen met kinderoncoloog dr. Friederike Meyer-Wentrup aan een nieuw KiKa onderzoek naar een betere vorm van immunotherapie voor kinderen met Burkitt-lymfoom, een vorm van lymfeklierkanker. “Wij zijn ontzettend dankbaar voor de steun van KiKa en alle donateurs die dit mogelijk maken", vertelt Van Spriel.
Fascinatie voor de strijd van het immuunsysteem tegen kanker
Al ruim tien jaar leidt Prof. dr. Annemiek van Spriel haar eigen onderzoeksgroep in het Radboudumc in Nijmegen. "Al heel mijn carrière fascineert het me hoe afweercellen van het immuunsysteem kankercellen herkennen en opruimen, en waarom dat soms onvoldoende lukt”, vertelt ze.
Van Spriel richt zich in haar onderzoek op immuunreceptoren. Dat zijn een soort antennes op afweercellen, die kankercellen helpen opsporen. "Als we beter begrijpen hoe dit werkt, kunnen we behandelingen voor volwassenen en kinderen met kanker verbeteren", zegt Van Spriel.
Nieuw KiKa onderzoek
In een nieuw onderzoeksproject, gefinancierd door KiKa, bouwen Van Spriel, collega Luna Meeuwisse en kinderoncoloog dr. Friederike Meyer-Wentrup samen voort op deze kennis. Meyer-Wentrup werkt in het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie en is gespecialiseerd in lymfomen. Hun doel: immunotherapie verbeteren voor kinderen met Burkitt-lymfoom. Dat is een vorm van non-Hodgkin-lymfoom, oftewel lymfeklierkanker.
Jaarlijks krijgen in Nederland ongeveer 20 kinderen deze ziekte. De behandeling bestaat uit meerdere rondes van zware chemotherapie. Dit kan ernstige en mogelijk levensbedreigende bijwerkingen geven, zoals infecties, een darmontsteking of pijn. Die geeft vaak vervelende bijwerkingen, zoals schade aan de darmen of haaruitval. Soms zorgt het zelfs jaren later nog voor klachten, zoals een verhoogde kans op een nieuwe vorm van kanker.
"Naast chemotherapie krijgen deze kinderen immunotherapie. We weten al dat dit werkt. Maar zonder chemotherapie werkt het nog niet goed genoeg. Dat willen we verbeteren, zodat minder chemotherapie nodig is en de behandeling minder schadelijk wordt", vertelt Meeuwisse. Van Spriel vult aan: "Als moeder raakt het me dat deze kinderen zware chemotherapie moeten ondergaan en daar heel ziek van worden. Daarnaast zijn er ook nog steeds kinderen die het niet redden. We proberen met het onderzoek de basis te leggen om dit te veranderen."
Eerste hoopvolle bevindingen uit het lab
In de eerste vijf maanden van het onderzoek deed Meeuwisse al meerdere experimenten in het laboratorium. "De huidige immunotherapie bestaat uit een bepaald antilichaam, genaamd rituximab”, vertelt ze. Deze stof herkent specifieke eiwitten op lymfoomcellen en hecht daaraan. Vervolgens ruimt het immuunsysteem de kankercellen op. “Het antilichaam wordt momenteel bij volwassenen met een lymfoom los toegediend. Maar je kunt ook meerdere rituximab antilichamen aan elkaar vastmaken, met een soort draadje. Zo ontstaat een ketting van antilichamen".
In een kweekschaaltje in het laboratorium vernietigt de ketting van antilichamen meer tumorcellen dan wanneer je de antilichamen los toedient. Van Spriel licht toe: "Dit zijn nog vroege resultaten. We moeten dit eerst herhalen voordat we conclusies trekken. Maar het geeft ons wel veel hoop voor de rest van het onderzoek."
Op zoek naar de beste combinatie
De komende tijd werkt Meeuwisse verder aan het verbeteren van de ketting. Ze kijkt naar hoeveel antilichamen je het beste aan het draadje vastmaakt, en test ook combinaties van verschillende antilichamen. Dat laatste is belangrijk, omdat een kankercel het specifieke eiwit kan verliezen waaraan één antistof zich hecht. Bij volwassenen met een lymfoom gebeurt dit in ongeveer 1 op de 5 gevallen. Door meerdere verschillende antilichamen te combineren, is de kans groter dat de behandeling blijft werken, ook als een kankercel verandert. "Aan het einde van het jaar hoop ik te weten welke combinatie het beste werkt", vertelt Meeuwisse. "Daarna wil ik deze combinatie verder onderzoeken in complexere modellen."
Van Spriel vervolgt: "Mensen denken vaak dat je een nieuwe therapie direct kunt testen. Maar dat is niet zo. Eerst moet je goed begrijpen hoe het precies werkt. Daar komen nieuwe ontdekkingen vandaan. "
Prof. dr. Annemiek van Spriel
Van Spriel (53 jaar) studeerde Medische Biologie in Utrecht en vertrok aan het begin van haar onderzoekscarrière naar Melbourne, Australië. Terug in Nederland werkte ze als onderzoeker in het Radboudumc, waar ze gaandeweg haar eigen onderzoeksgroep opbouwde. Samen met haar team doet ze onderzoek naar de rol van immuunreceptoren bij het herkennen en vernietigen van kankercellen. Sinds 2018 is ze hoogleraar Experimentele Immunologie. Naast haar werk is Van Spriel getrouwd en heeft ze twee kinderen van 18 en 20 jaar oud. Ze houdt van hardlopen en schaken.
Luna Meeuwisse
Meeuwisse (24 jaar) studeerde Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit van Maastricht, met een focus op immunologie. In het laatste jaar van haar opleiding kwam ze voor haar afstudeerstage in Nijmegen terecht bij het Radboudumc. Vorig jaar rondde ze haar opleiding af en werkte ze meerdere maanden als onderzoeksanalist. Sinds april 2026 werkt ze als onderzoeker aan een KiKa project. Naast werk sport ze graag.
